Booking.com, Expedia ve Airbnb gibi yabancı dijital konaklama platformlarının Türkiye’deki faaliyet koşullarını belirleyecek kanun teklifi, TBMM Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonunda kabul edildi.
Teklif; izin belgesi, Türkiye’de temsilci bulundurma, vergi ve turizm payı yükümlülüklerinin yanı sıra platformların alabileceği komisyonlara da sınır getiriyor. Görüşmelerde ise 2017’de Booking.com hakkında verilen mahkeme kararının ardından neden dokuz yıl beklendiği sorusu öne çıktı.
İYİ Parti Trabzon Milletvekili Yavuz Aydın, yabancı platformların denetlenmesine karşı olmadıklarını ancak düzenlemenin Türk vatandaşlarını, yerli turizm işletmelerini ve ülkenin ekonomik çıkarlarını koruması gerektiğini söyledi. Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Nadir Alpaslan ise 2017’deki kararın yalnızca Booking.com’u kapsadığını, diğer platformlara açılan davaların yeni bir yasal düzenlemeyi gerekli hâle getirdiğini belirtti.
Aydın’dan dokuz yıllık gecikmeye yanıt talebiBooking.com’un Türkiye’deki konaklama tesislerinin pazarlanmasına aracılık faaliyetlerinin 2017’de haksız rekabet gerekçesiyle mahkeme kararıyla durdurulduğunu hatırlatan Aydın, sistemin hangi somut gerekçelerle yeniden kurulmak istendiğini sordu.
Aydın, “2017’de haksız rekabet gerekçesiyle durdurulan sistem bugün hangi somut gerekçelerle yeniden kurulmaktadır?” diyerek yalnızca dijitalleşme ve sektör ihtiyaçlarına yapılan atıfların yeterli olmadığını ifade etti. Dokuz yıl içinde Türk turizminde neyin değiştiğinin ve düzenlemenin neden daha önce yapılmadığının açıklanmasını istedi.
Bakan yardımcısı Alpaslan, 2017’deki mahkeme kararının Booking.com’a yönelik olduğunu, diğer platformların faaliyetlerini sürdürdüğünü belirtti. TÜRSAB’ın diğer platformlara karşı da dava açmasıyla yeni bir durum ortaya çıktığını anlatan Alpaslan, bu davaların platformların tamamının faaliyet dışı kalması ihtimalini doğurduğunu söyledi.
Alpaslan, TÜRSAB’ın 2026 yılının başlarında Booking.com kararını emsal göstererek diğer platformlara karşı da dava açtığını kaydetti. Düzenlemenin bu nedenle aciliyet kazandığını belirten Bakan Yardımcısı, daha önce de yasal düzenleme istendiğini ancak konunun yeterince gündeme gelmediğini ifade etti.
Yabancı dijital konaklama platformlarının vergi ödemeden, haksız rekabet içinde veya kamu denetimi dışında faaliyet göstermesine karşı olduklarını belirten Aydın, uzun süredir belirsizlik içinde kalan alanın hukuki zemine kavuşmasını desteklediklerini söyledi.
Milletvekili Aydın, 2024 yılında Antalya’da yabancı bir internet sitesi üzerinden otel rezervasyonu yapan Türk vatandaşından “milliyet farkı” adı altında 120 avro ek ücret istendiğini hatırlattı. Bakanlığın söz konusu uygulama nedeniyle idari yaptırım uyguladığını belirten Aydın, konunun yalnızca vergi ve ticari denetimle sınırlı olmadığını vurguladı. Aydın, “Böyle bir sistem yeniden kurulacaksa önce Türk vatandaşının ve Türk turizmcisinin hakkını tartışmasız biçimde güvenceye almalıyız” dedi.
Türk turizm gelirinin işletmelere ve çalışanlara daha fazla yansıması gerektiğini de belirten Aydın, “Biz aracılığı azaltmalıyız, yerli ya da yabancı turist olsun, turistin parasını işletmecimize, çalışanımıza, yeni turist harcamalarına kazandırmalıyız” ifadelerini kullandı.
Görüşmelerde yabancı platformların alabileceği komisyon oranı da gündeme geldi. Aydın, üst sınırın neden yüzde 17 olarak belirlendiğini sordu. Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Nadir Alpaslan, mevcut komisyon oranlarının bu seviyenin üzerinde olduğunu belirterek konaklama tesisleri ve dijital platformlar açısından uygulanabilir bir oran seçildiğini söyledi. Bakan Yardımcısı, “17 ile 20’si arasında bir şeydi, biz en alt rakamı aldık” dedi.
Komisyonda kabul edilen değişiklikle yüzde 17’lik sınır, yurt içinden yurt içine yapılan satışlar için düzenlendi. Platformların yurt içinden ve yurt dışından Türkiye’ye yönelik satışlarda alacağı tutarın ise vergiler hariç bedel üzerinden hesaplanması benimsendi.
Alpaslan, platformların mevcut uygulamada belirlenen sınırın üzerinde komisyon alabildiğini, teklifin bu oranlara üst sınır getirmeyi amaçladığını kaydetti. Platformların yalnızca Türkiye’de uygulanacak kısıtlamalara ilişkin çekincelerini de aktaran Alpaslan, uluslararası anlaşmaların etkilenmesinin Türk otel zincirlerinin yurt dışındaki faaliyetlerine yansıyabileceğini söyledi.
İzin başvurularına süre konulması önerisi kabul edilmedi
Yavuz Aydın, teklif kapsamında platformların başvuru ve bildirim yükümlülükleri için süreler belirlenmesine karşın Bakanlığın izin başvurularını sonuçlandırması için açık bir takvim öngörülmemesini eleştirdi. Başvuruların süresiz bekletilmesinin keyfî uygulamalara ve bürokratik süreçlerin kötüye kullanılmasına yol açabileceğini söyledi.
Milletvekili Aydın, yabancı platformlar için belirlenen 5 milyon liralık izin belgesi bedelinin Cumhurbaşkanı tarafından iki katına kadar artırılabilmesi veya yarısına kadar indirilebilmesine ilişkin yetkiyi de gündeme getirdi.
“Bu takdir hakkı neye göre kullanılacaktır?” diye soran Aydın, söz konusu yetkinin hukuki belirlilik bakımından sorun oluşturduğunu savundu. Aydın ve Öztürk’ün önergesiyle bu yetkinin tekliften çıkarılması da talep edildi. Bakan yardımcısı Alpaslan ise benzer yetkilerin vergi mevzuatında da bulunduğunu belirterek değişen koşullara göre her defasında yeni bir kanun çıkarılmadan karar alınabilmesini amaçladıklarını söyledi. Bedelle ilgili olası değişiklikleri Bakanlığın önereceğini kaydetti.
Alpaslan, Türkiye’de yaklaşık 21 bin konaklama tesisi bulunduğunu ve bu tesislerin periyodik olarak, ayrıca şikâyet geldiğinde denetlendiğini söyledi. Teklif kapsamında izin belgesi alması beklenen yabancı dijital platformların sayısının ise yaklaşık 15 olduğunu, bu sayıya dahi ulaşılmayabileceğini ifade etti. Platformların mevzuata aykırı hareket etmeleri veya tüketicilerden ve turizm paydaşlarından şikâyet gelmesi hâlinde denetlenebileceğini belirtti.
Bakan Yardımcısı, düzenlemenin tüketicilerin daha kaliteli, konforlu ve uygun fiyatlı tatil yapmasına katkı sunmasını hedeflediklerini söyledi. Yabancı platformlardan alınacak turizm payının da Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansının gelir yapısını destekleyeceğini kaydetti.
Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Nadir Alpaslan, seyahat acenteleri, konaklama tesisleri, havalimanı işletmecileri ve Türk Hava Yolları dâhil turizm alanındaki çeşitli işletmelerin ciroları üzerinden ajansa pay ödediğini hatırlattı. Türkiye turizminden gelir elde eden dijital platformların da bu sisteme katkıda bulunması gerektiğini ifade etti.
Teklif kapsamında dijital platformların cirolarından binde 0,5 oranında turizm payı alınması öngörülüyor. Alpaslan, 2019’da kurulan ajansın bağımsız denetim raporları ile Sayıştay raporlarının her yıl turizm komisyonuna sunulduğunu ve önceki yılın raporunun da yakında paylaşılacağını söyledi.
Türkiye’nin turizm gelirinin 2017’de yaklaşık 30 milyar dolar olduğunu ve 65 milyar dolara ulaştığını belirten Alpaslan, Türkiye’nin dünyada en çok ziyaret edilen dördüncü ülke konumuna geldiğini söyledi.
Bakan Yardımcısı, pandemi, ülkenin kuzeyinde ve güneyinde yaşanan savaşlar, güneydeki soykırım ve “asrın felaketi” olarak nitelendirilen büyük depreme rağmen turizmin son sekiz yılda büyüdüğünü ifade etti. Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansının tanıtım faaliyetlerinin bu büyümede etkili olduğunu belirten Alpaslan, hedeflerinin turizm gelirini 65 milyar doların üzerine çıkarmak, istihdamı ve refahı desteklemek olduğunu kaydetti.
Alpaslan, turizmin yalnızca belirli merkezlerde yoğunlaşmaması için 81 ilin tamamına ve yılın 12 ayına yayılmasını hedeflediklerini de anlattı. Ajansla birlikte yürütülen İl Tanıtım Programı kapsamında valilerin başkanlığında, il müdürlüklerinin koordinasyonunda yaklaşık 5-6 yıldır çalışma yapıldığını söyledi.
81 ilin tamamı için ana planlar hazırlandığını, bunların yarısının tamamlanarak yürürlüğe girdiğini belirten Alpaslan, goturkiye.com üzerinden her ilin turizm ürünlerinin tanıtıldığını ve ulusal turizm büyürken illerin de bu büyümeden pay almasının amaçlandığını ifade etti.
Düzenlemenin yasalaşması halinde yeni kurallar 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek.
This article is sourced from this page .